In de praktijk zie ik ze regelmatig: kinderen (en ook jongeren en ouders) die prikkels net even anders verwerken. Voor wie een gewone schooldag topsport is. Voor wie het lichaam altijd ‘aan’ staat, of juist helemaal niet op gang komt. En voor wie het lastig is om woorden te geven aan wat er vanbinnen gebeurt.
Sensorische informatieverwerking speelt hierin vaak een grote rol. Gelukkig zijn er manieren om te helpen reguleren. Dat hoeft niet groots en ingewikkeld te zijn – wel afgestemd op de individu. Denk aan een fidget toy in de hand die helpt bij het opletten in de klas, een verzwaringskussen of deken op schoot na schooltijd om even écht tot rust te komen of een druppeltimer die je even laat ‘landen’ na hoog opgelopen emoties.
Waarom deze hulpmiddelen ertoe doen
Kinderen (en volwassenen) leren en functioneren beter als hun lichaam in balans is. Wanneer ze zich veilig, rustig of juist wakker genoeg voelen. Sensorische hulpmiddelen kunnen hierbij ondersteunen – niet als ‘trucje’, maar als deel van een bredere benadering waarbij we goed kijken: Wat helpt dit kind? Wat heeft dit lijf en brein nodig?
Fidget toys kunnen bijvoorbeeld helpen om spanning af te voeren of de concentratie vast te houden. Niet als afleiding, maar als ondersteuning.
Verzwaringsmaterialen – zoals een deken, knuffel of schootkussen – geven diepe druk, wat rustgevend werkt op het zenuwstelsel.
Trilkussens of wiebelkussens geven feedback aan het lichaam, waardoor kinderen beter voelen waar ze in de ruimte zijn en hun houding beter kunnen reguleren.
En dan zijn er nog hulpmiddelen zoals bijvoorbeeld druppeltimers, kauwsieraden of koptelefoons – elk met een eigen functie, afhankelijk van het kind en de situatie.
Stilstaan bij wat werkt
Het is belangrijk om hierbij stil te staan: wat heeft dit kind nodig, wat helpt echt en waarom? Niet elk kind wordt rustig van een verzwaringsdeken. Niet iedereen heeft baat bij een fidget spinner. Daarom breng ik altijd samen met kind en ouders in kaart wat er gebeurt in het lijf, wat de achtergrond hiervan is en wat er van daaruit nodig is. Soms aangevuld met vragenlijsten, maar altijd op basis van het verhaal, de observaties en de ervaringen met het uitproberen van dingen.
Sensorische hulpmiddelen zijn vaak niet de oplossing op zich, maar kunnen wel helpen om het leven makkelijker te maken. Het zijn middelen die kinderen kunnen helpen om zichzelf te reguleren waardoor ze er op termijn zelf beter voor kunnen zorgen dat ze krijgen wat ze nodig hebben om goed te kunnen functioneren.
Zo ook voor het 12-jarige meisje dat ik zag met slaapproblemen. Ze kwam maar zeer moeizaam op een redelijke tijd in slaap en kwam geregeld uit haar bed. Los van dat ze hierdoor niet genoeg slaap kreeg, deed het de verhouding tussen ouders en dochter ook geen goed. De verzwaringsdeken bracht de oplossing. Vanaf de eerste avond dat ze deze uitprobeerde viel ze veel eerder en makkelijker en in slaap en slaapt ze door tot de wekker gaat. Een kleine aanpassing met een groot effect!
