Rolomkering – doorbrekend en leerzaam
In ons gezin met twee temperamentvolle, selectieve eters waren de eetmomenten regelmatig alles behalve gezellig en ontspannen. Veel gemopper over het eten (want “blugh niet lekker”), de hoeveelheid eten (teveel of te weinig of ongelijk verdeeld, al naar gelang de stemming en de “lekkerheid” van het eten) of dat er überhaupt aan tafel gekomen moest worden om te eten. Het waren veelvoorkomende taferelen.
Om even weer wat lucht te brengen in deze momenten en iets te doorbreken, ruilden we eens in de zoveel tijd van rol. De kinderen werden de ouders en wij – mijn man en ik – speelden de rol van de kinderen. Mijn man en ik zuchtten, klaagden, gleden dramatisch van onze stoel of vroegen voor het eten aan om het toetje (“omdat het eten echt te vies voor woorden was”). Heerlijk om even te doen! Op onze beurt werden wij, op onze eigen karakteristieke manier, vakkundig door onze kinderen gecorrigeerd en aangesproken. Wat zij ook weer heerlijk vonden.
Het leverde veel gelach op, maar gaf elke keer ook weer inzichten. Hoe voelt het om op een bepaalde manier aangesproken te worden? En hoe voelt het wanneer je het gevoel hebt dat je niet serieus genomen of gehoord wordt (als kind, maar ook als ouder)?
Het rollenspel bood ruimte om met humor te laten zien wat o.a. soms irritant is, hoe dingen ervaren worden door de ander en wat ook helpend kan zijn. Tegelijk geeft het de mogelijkheid om even in de schoenen van de ander te staan; het echt even zelf te ervaren.
Kind aan zet: een boek vol rolomkering
En toen kwamen Stine Jensen & Frank Meester in 2019 met het boek Hoe voed ik mijn ouders op? Een boek waarin ook alles omgedraaid worden. In plaats van kinderen die opgevoed worden, zijn het hier de ouders die een gebruiksaanwijzing nodig hebben. Kinderen vragen advies over een situatie waar zij tegenaan lopen met hun ouders. Bijvoorbeeld over ouders die teveel op hun telefoon zitten, te klef zijn, te laat naar bed gaan of overwerkt zijn. Het boek geeft uitleg en tips hoe kinderen hier in de thuissituatie mee verder kunnen zoals “Als je hem laat merken dat hij goed is zoals hij is door hem complimenten te geven, dan is het niet erg als je af en toe iets zegt over wat hij verkeerd doet”. Of dat ze de overwerkte ouder erop kunnen wijzen dat er nog nooit iemand is geweest die op zijn sterfbed heeft gezegd: “O, ik wou dat ik meer had gewerkt”.
Mijn kinderen vonden heerlijk om dit boek samen te lezen; avonden hebben we hieruit voorgelezen. Een leuk en leerzaam boek, voor zowel kinderen als ouders!
In de begeleiding: speels perspectief wisselen
In mijn praktijk gebruik ik ook graag elementen van dit soort speelse rolomkering. Kinderen vinden het soms heel fijn om te bedenken wat zij als ouder zouden doen als zij het voor het zeggen zouden hebben. Het kan een gesprek openen over opvoeding, regels, emoties en de beleving van het kind.
Regelmatig vraag ik een kind ook om rol te wisselen met bijvoorbeeld een vriend of familielid en te bedenken wat voor dingen deze persoon tegen hen zou zeggen. Bijvoorbeeld over het gedrag dat ze bij zichzelf afkeuren, of een moeilijke situatie die ze hebben meegemaakt.
Ook de vraag wat ze tegen een vriend zouden zeggen die hetzelfde probleem ervaart als zij, kan helpen om meer afstand te krijgen tot de situatie. Regelmatig doen we dan samen de constatering dat ze vaak tegen die vrienden veel aardiger en zorgzamer praten dan tegen zichzelf. Dat biedt ingang om te kijken naar hoe ze dit ook kunnen gaan toepassen op zichzelf; om een aardige ‘vriend’ voor zichzelf te zijn.
Ook lezen?
Hoe voed ik mijn ouders op van Stine Jensen & Frank Meester is geschikt voor kinderen vanaf een jaar of 6. Een aanrader voor wie samen wil lachen en leren – aan tafel, op de bank en in mijn geval in de praktijkruimte.
