Het ouderschap is prachtig. En ingewikkeld. Het laat je lachen, twijfelen, mopperen, groeien. Soms alle vier tegelijk, binnen vijf minuten. Je wilt het goed doen – voor je kind én voor jezelf – maar wat is eigenlijk “goed”?
Er zijn eindeloos veel meningen, adviezen en opvoedboeken. Maar binnen ACT (Acceptance and Commitment Therapy) beginnen we liever ergens anders. Niet bij perfectie of controle. Maar bij wat jij als ouder werkelijk belangrijk vindt. Bij jouw waarden.
Wat zijn waarden eigenlijk?
Waarden zijn geen doelen (“mijn kind moet op VWO eindigen”) en geen regels (“je moet altijd luisteren”). Waarden zijn de richtingaanwijzers in jouw leven. Ze gaan over hoe je aanwezig wilt zijn als ouder. Bijvoorbeeld:
- Ik wil mijn kind met geduld begeleiden, ook als het lastig is.
- Ik wil ruimte geven voor eigenheid.
- Ik wil veiligheid en openheid bieden.
- Ik wil grenzen stellen met respect.
Waarden gaan dus niet over wat je kind doet, maar over hoe jij wilt reageren, ook als het stormt.
Waarom zijn waarden belangrijk in de opvoeding?
Omdat opvoeden vol is van momenten waarop je het niet zeker weet. Waarin je wordt getriggerd, moe bent, of twijfelt: moet ik streng zijn of meebewegen? Grenzen stellen of loslaten? Op zulke momenten kun je terugvallen op je waarden: Wat wil ik mijn kind meegeven, juist nu? Wat is belangrijker dan mijn korte termijn-gemak? Waarden helpen je om koers te houden, ook als het even schuurt.
Waarden kiezen – hoe doe je dat?
Er zijn geen “goede” of “verkeerde” opvoedwaarden. Maar het helpt om ze bewust te kiezen. Ik bespreek in gesprekken met ouders vaak vragen als:
- Als je kind later zegt: “Dit heb ik van jou geleerd” – wat zou je dan willen dat het is?
- Welke momenten in het ouderschap voelden kloppend of waardevol?
- Waar word je verdrietig of gefrustreerd van? (Vaak wijst dat op een onderliggende waarde die geraakt wordt.)
Een mooie oefening is om samen met je partner (of alleen) eens te kijken naar een lijst met waarden en daaruit te kiezen wat echt bij jullie past. Denk aan: zorgzaamheid, eerlijkheid, zelfstandigheid, speelsheid, respect, betrokkenheid, rust, verbondenheid, enzovoorts.
(Wil je zo’n lijst? Die heb ik voor je!)
En als het niet lukt?
Natuurlijk leef je je waarden niet altijd perfect na. Ook ik niet. Ouderschap is rommelig. Kinderen drukken op oude knoppen. Er zijn dagen dat je schreeuwt terwijl je juist geduld zo belangrijk vindt.
Dat hoort erbij. Binnen ACT zeggen we: je hoeft niet alles onder controle te hebben om in beweging te komen.
Het gaat erom dat je steeds opnieuw kiest: dit moment, deze waarde, dit is wat ik belangrijk vind. Ook na een moeilijke ochtend. Ook als je terug moet komen op je reactie. Ook als het schuurt.
Tot slot
Opvoeden vanuit waarden betekent niet dat alles vanzelf gaat. Het betekent dat je weet wat je richting is, zelfs als het landschap lastig is.
Dat geeft stevigheid. En mildheid. Voor jezelf én je kind.
Ben je benieuwd naar wat jouw waarden zijn als ouder? Of wil je dat samen met je kind(eren) onderzoeken wat belangrijk is in jullie gezin? Je bent welkom.
Kolibrie – niet in de pas, wel op koers.
.
